Leitin að eldinum

Eva Joly segir í norsku viðtali sem spilað var í fréttunum áðan að sérstaki saksóknarinn fái ekki upplýsingar hjá fjármálaeftirlitinu vegna bankaleyndar. Ekki í fyrsta sinn sem erlendir fjölmiðlar færa okkur mikilvægar fréttir í tengslum við bankahrunið. Sérstaki saksóknarinn hefur sennilega sagt Evu Joly þetta í viðræðum sem þau áttu í ferð hennar hingað til lands. Mér er spurn afhverju hann upplýsir ekki um þetta opinberlega af eigin frumkvæði. Þetta kemur okkur öllum við. Allir (eða flestir a.m.k.) vilja að hann nái árangri í sínu starfi og að hann fái öll tæki og úrræði til að svo megi verða.

Það er greinilegt að hér er komið tilefni þess að dómsmálaráðherra lagði fram á Alþingi í fyrradag frumvarp til laga um breytingu á lögum um sérstakan saksóknara, þar sem tiltekið er að hann eigi að geta fengið allar upplýsingar sem hann óskar frá hinum ýmsu stofnunum ríkisins og fleiri aðilum sem upp eru taldir. Ég les á milli línanna að þessar stofnanir hafi ekki sýnt sérstaka saksóknaranum á spilin sín.

Mér finnst augljóst að það verði að sameina þá aðila sem eiga að rannsaka refsiverða háttsemi í tengslum vegna bankahrunsins og mynda sterka heild þar sem allir leggja saman. Það er flestum óskiljanlegt að búið hafi verið til sérstakt embætti, örembætti, til að rannsaka þessi mál, í stað þess að stórefla efnahagsbrotadeildina.

Prinsessan sem átti 365 kjóla

Það er gott til þess að vita að kreppan hefur ekki bitið alla jafnilla og að gamla Ísland lifir ennþá, sumir halda sínu striki, blessunarlega ósnortnir af þeirri bylgju endurskoðunar á lífsgildum sem hefur dunið yfir okkur.

Hvað segir það um Bretaveldi að þar skuli ekki finnast einn einasti brúðarkjóll samboðinn íslenskri snót sem er að fara gifta sig og það í annað sinn? Í anda gamla Íslands lætur hún ekki bugast og ráðgerir ferð til Rómaborgar til að leita að kjólnum eftir að Bretland hefur verið fínkembt, en sér sig um hönd á síðustu stundu og fer í staðinn til Flórída í kjólaleit, enda vill hún fá stóran og mikinn kjól. Hann hlýtur að vera til á Flórída.

Eftir því sem hér segir, ætlar Hjálmar Jónsson dómkirkjuprestur að gifta konuna þrátt fyrir að hún sé þegar í hjónabandi, en hún og maður hennar giftu sig í Hollandi. Það er samkvæmt hjúskaparlögum óheimilt að vígja mann sem er í hjúskap. Það á ekki síður við þó "hjónaefnin" séu gift hvort öðru. Slíka athöfn má með góðum vilja kalla blessunarathöfn en hjónavígsla er það ekki. Við skulum vona að frétt Vísis sé röng um þetta atriði og ekki verði framkvæmd "aukagifting" í Dómkirkjunni.

Það er ekker einsdæmi að konur vilji gifta sig í stórum kjólum. Hér er glæsilegt dæmi.

Lög og regla

Ég átti erindi á salerni á líkamsræktarstöð um daginn, ætlað konum. Þar hékk uppi listi yfir muni sem óheimilt var að varpa í salernið. Meðal annars kom fram að málmhlutum mátti ekki farga með þeim hætti, né heldur plastpokum. Ég geri ráð fyrir að listinn hafi verið útbúinn "að gefnu tilefni".

Það er varasamt að hafa lista yfir það sem er bannað of langa. Lesendur listanna gætu freistast til að beita á listana þeirri túlkun sem í lögfræði er kölluð gagnályktun. Í þessu tilviki myndi slík túlkun leiða til þess að talið væri heimilt að henda öllu í salernið sem ekki fyndist á listanum.

Hin klassíska regla „allt er bannað nema það sé sérstaklega leyft“ á hér betur við, enda er hægt að útbúa örstutta tæmandi talningu á því sem heimilt er að setja í klósett.

Sniðganga

Það er útilokað búa til svo gott regluverk að ekki finnist á því glufur til misnotkunar.

Ég hef haldið því fram að sú óskrifaða regla gildi hjá Íslendingum að sá sem sendir ekki jólakort tvö ár í röð vilji ekki lengur jólakortast við mann. Sú regla leiðir til þess að óforskammaðar fjölskyldur geta leikið þann leik að senda aðeins út jólakort annað hvert ár, en engu að síður fengið send jólakort á hverju ári eins og ekkert hafi í skorist.

Jólaspam

Samtölum vindur hægt fram í jólakortum. Ef ég er ávörpuð árið 2007 þá svara ég árið 2008. Ef ég ávarpa einhvern í tvö ár í röð án þess að svar berist næsta ár á eftir, þá lít ég svo á að mér hafi verið dömpað og frekari jólakortasendinga minna sé ekki óskað. Ég lít þannig á að fólk geti gert þau mistök ein jól að gleyma að senda mér jólakort, eða jafnvel að jólakortið hafi týnst í pósti, en tvö jól í röð - þá er um ásetningsbrot að ræða.

Það var alltaf mjög spennandi þegar upp úr umslagi kom jólakort og ekki var hægt að átta sig á hver hafði sent. (Þekkir þú einhvern Grím? Getur þetta verið maðurinn hennar Hrefnu?) Ég hef ákveðið að bjóða tíu ókunnum fjölskyldum, völdum með handvirkri slembiaðferð, upp á slíka skemmtun í ár. Ætli bannmerking í símaskrá taki til jólakorta?

Þegar stóð í jólakortum frá fólki í þéttbýli t.d fjölskyldan Álfheimum 27 þá vissi ég aldrei hverjir sendendur voru. Bæjarnafn gat aldrei valdið misskilningi. Ef fólk bjó í borginni fannst mér viðeigandi að það skrifaði nöfnin sín undir.

Með lögum skal land byggja

Ég hef mikið dálæti á heimatilbúnum skiltum sem fólk hengir upp til að siða samborgara sína. Yfirleitt innihalda þau orðin "ekki", "bannað", "alltaf" eða "aldrei" og vitna um þennan pirring og óþol sem óæskileg hegðun annarra framkallar.

Ágrip af sögu stimpilgjalda

Ég hef ákveðið að leggja fyrir mig í meira mæli sagnfræðirannsóknir, með sérstakri áherslu á mína persónu. Stimpilgjöld hafa komið við sögu í mínu lífi með margvíslegum hætti.

Fyrir 25 árum eða svo þinglýsti ég eitt sumar í afleysingum á sýsluskrifstofunni á Selfossi auk þess sem ég útdeildi sektum fyrir umferðarlagabrot í héraðinu, sem ekki var síður lærdómsríkt. Einn af starfsmönnunum hét Ólafur Helgi, hann var töluvert neðar í fæðukeðjunni þá en nú. Þarna lagði ég á stimpilgjöld í fyrsta sinn og límdi litfögur stimpilmerki því til staðfestingar á hin stimpilskyldu skjöl enda óhemju mikilvægt er að skjal beri það greinilega með sér að stimpilgjald hafi verið greitt.

Verðbólga hafði leitt til þess að hinar stimpilskyldu upphæðir höfðu hækkað, en þeirri hækkun hafði ekki verið nægilega fylgt eftir með prentun á stimpilmerkjum með hærra verðgildi. Stundum var því töluvert föndur að líma merkin á skjölin og varð að nýta vel hvern auðan blett. Eftir á að hyggja er langmerkilegast að mér og öðrum þótti þessi iðja bæði sjálfsögð og eðlileg.

Þegar ég hóf síðar að þinglýsa í höfuðborginni, reyndist álagning stimpilgjalda öllu tæknivæddari. Mikil maskína úr pottjárni, af breskri gerð, framleidd 1952, skilaði rauðum ferköntuðum stimplum á hina stimpilskyldu pappíra. Það var þó vandamál að upphæð stimpilgjaldanna steig hratt, en stimpilvélin réði aðeins yfir fimm stafa tölum. Stundum var óhjákvæmilegt að útsvína plöggin með ótal stimplum. Til framfara horfði að fá nýja vél sem stimplaði sex stafa tölur, en samt þurfti stundum að stimpla skjöl í bak og fyrir því upphæðirnar hækkuðu sífellt.

Þyki einhverjum stimpilgjöld vera alger fornöld þá er það einmitt rétt. Því til staðfestingar er meðfylgjandi mynd af matskeið sem ég keypti mér á eBay áður en krónan hrundi. Skeiðin er stimpluð með vangamynd Georgs III Bretakonungs, sem ríkti árið 1816 þegar hún var smíðuð í London. Neðsti stimpillinn með mynd konungsins er til marks um að honum hafi verið goldin tilskilin gjöld af silfrinu.

Að lokum skal þess getið að stimpilgjald af 84 milljarða króna láni með vöxtum hefði orðið kr. 1.260.000.000.

Kaloríusmygl

Hvað á það að þýða að kalla sykraðan drykk "water". Varðar þetta ekki við einhver lög? Á ekki hið opinbera að vernda borgarana fyrir svona svínaríi? Þetta er ég búin að vera að svolgra í mig í tuglítravís í góðri trú og af rælni fór ég að lesa utan á. Það er ekki hægt að ætlast til að bonus pater átti sig á þessu. Heilar 37 kaloríur í 100 ml. Ég sem hélt að "Tonic Water" væri svipað og toppur eða kristall. Skaðabótakrafa hlýtur að hafa stofnast á Vífilfell hf. vegna þyngdarröskunar sem klárlega hefur af þessu leitt. Þungbærast er að ég hef mátt þola algeran skort fólks á samúð og skilningi vegna þessa áfalls. Ég get ekki drukkið þetta framar.

Aftakaveður á Þingvöllum

Ég las í litlu kveri eftir Pál Sigurðsson um aftökustaði í Landnámi Ingólfs, að áreiðanlegar heimildir væru fyrir 72 aftökum á Þingvöllum.

Dýr orð

Samkvæmt dómi héraðsdóms í gær er Páli Magnússyni, Helga Seljan Jóhannssyni, Jóhönnu Vilhjálmsdóttur, Sigmari Guðmundssyni og Þórhalli Gunnarssyni gert að borga lögmanni sínum fyrir hans störf, þó þau hafi verið alfarið sýknuð af miskabótakröfu Luciu Celeste Molina Sierra og Birnis Orra Péturssonar. Málskostnaður var látinn falla niður, eins og það heitir á tungumáli dómara. Það þýðir ekki að dómarinn hafi ákveðið að málið væri ókeypis.

Samkvæmt 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála í héraði skal sá sem tapar máli í öllu verulegu skal að jafnaði dæmdur til að greiða gagnaðila sínum málskostnað. Í 3. mgr. sömu greinar segir: "Nú vinnur aðili mál að nokkru og tapar því að nokkru eða veruleg vafaatriði eru í máli, og má þá dæma annan aðilann til að greiða hluta málskostnaðar hins eða láta hvorn þeirra bera sinn kostnað af málinu."

Dómarinn ákvað að hvor aðili þessa máls ætti að greiða sinn kostnað en með því er hann að segja að "veruleg vafaatriði" hafi verið í málinu.

Hér talar dómarinn:
"Ekki er dregið í efa að málið hafi haft fréttagildi og því eðlilegt að um það væri fjallað í fjölmiðlum. Hins vegar er fallist á að ekki hafi verið vandað nægilega til undirbúnings umfjöllunar um málið í upphafi og gætt hafi ónákvæmni og að sumu leyti ekki farið rétt með staðreyndir um málsmeðferð varðandi umsóknir um ríkisfang. Leiðréttingar áttu sér stað er á umfjöllunina leið og verður ekki talið að umfjöllunin að þessu leyti hafi falið í sér ólögmæta meingerð gegn æru og persónu stefnenda."

"Af gögnum máls verður ekki ráðið að afgreiðsla umsóknar stefnanda Luciu um íslenskan ríkisborgararétt hafi verið önnur en almennt gerist, eins og gefið var í skyn í upphaflegri umfjöllun Kastljóss um málið. Það breytir því þó ekki að réttlætanlegt tilefni var til þess að fjalla um málið sem varðaði meðferð og afgreiðslu allsherjarnefndar á veitingu ríkisborgararéttar, eins og fyrr greinir. "

Það verður ekki séð af lestri niðurstöðunnar í heild sinni að dómarinn hafi velkst í miklum vafa, hann segir þó að ónákvæmni hafi gætt í fyrstu umfjöllun Kastljóssins af málinu, sem leiðrétt var á síðari stigum og að gefið hafi verið í skyn í upphaflegri umfjöllun Kastljóssins að meðferð umsóknar stefnanda hafi verið önnur en annarra umsókna um ríkisborgararétt, en það verði ekki ráðið af gögnum málsins.

Samkvæmt þessu verður ónákvæmni í upphafi fréttaflutnings af málinu til þess að hinir sýknuðu þurfa að borga málskostnað sinn. Það er dýr ónákvæmni. Krafan virðist vera sú að fréttamenn séu óskeikulir. Málinu er þó ekki lokið, í frétt RÚV er haft eftir "verjanda" (ónákvæmi hjá RÚV) parsins að dómnum verði áfrýjað.

Vinsamlegast takið númer

Hún er sterk sú mannlega tilhneiging að vilja bæta það sem aflaga fer með því að setja um það reglur. Ég hef oft sett reglur á heimili mínu, bæði skriflegar og svo aðrar sem hafa átt að varðveitast í munnlegri geymd. Fremur sjaldan hafa þær náð markmiði sínu um að breyta hegðun á heimilinu, þær hafa verið brotnar, beygðar og mistúlkaðar af algeru virðingarleysi. Þó hafa þetta verið góðar reglur og mikil samstaða verið um gildistöku þeirra.

Uppáhaldsreglan mín í lögreglusamþykkt Reykjavíkur er þessi:

Þegar fjölmenni safnast saman á almannafæri við biðstöðvar almenningsvagna, miðasölur, veitingastaði, verslanir og aðra afgreiðslustaði, skal fólk að jafnaði raða sér þannig að þeir, sem fyrstir koma, fái fyrstir afgreiðslu.

Altsvo: Það er bannað að troðast fram fyrir annað fólk í Reykjavík -að jafnaði.

Réttarríkið Ísland

Á vef Alþingis segir að þar sé að finna "Íslensk lög 1. janúar 2008". Ekki er fjölyrt um að hinir ýmsu alþjóðlegu samningar gildi hér á sama hátt og heimatilbúin lög frá Alþingi. Með öðrum orðum, sá sem fer á vef löggjafarsamkundunnar í leit að gildandi rétti á Íslandi, kemst ekki í mark. Hægt væri að tala um för í geitarhús að leita ullar en mér er of vel við geitur til að orða það svo.

Mál Kenýamannsins Paul Rames vakti athygli mína. Í þeim fréttum sem ég las um málið er gjarnan talað um "Dyflinarsamninginn" með ákveðnum greini, svona til að segja lesandanum að ef hann kannast ekki við samninginn þá sé hann vitlaus. Hvergi fylgdi linkur á þennan merka samning sem þó virðist hafa ráðið örlögum mannsins.

Ég ákvað að leita uppi þessa réttarheimild. Það gat ekki orðið stórt verkefni fyrir lögfræðinginn. Ekki reyndist "Dyflinarsamningurinn" vera á vef Útlendingastofnunar undir "lög og reglur" og leit á vef Alþingis skilaði þeirri skemmtilegu athugasemd "get ekki beygt Dyflinarsamningurinn". Ekki gekk mér að leita á vef utanríkisráðuneytisins þó þar sé glæsilegt "EES vefsetur". Ég fann loks gamlar ársskýrslur á vef Útlendingastofnunar, þar kom fram á blaðsíðu 9 í ársskýrslu 2003 að þessi samningur heitir núna "Dyflinarreglugerðin", alltaf með ákveðnum greini eins og verið sé að tala um eitthvað jafnkunnuglegt og barnalögin. Þar fannst líka númer á reglugerðinni, það er 343/2003. Eftir að hafa notað þessa nýju vitneskju á Google fann ég 16 síðna grein sem sögð var eftir Björn Bjarnason og þar í neðanmálsgrein númer 23 var að finna þær dýrmætu upplýsingar að samningurinn hafi verið birtur í c-deild Stjórnartíðinda 30. maí 2003. Útilegumaður fundinn.

Reyndar stóð einnig í sömu neðanmálsgrein að samningurinn hafi verið birtur sem fylgiskjal með frumvarpi til laga um útlendinga, þannig að hann ætti að vera á vef Alþingis, ég leitaði því betur þar. Í ljós hafði komið hjá Birni að "Dyflinar" átti að vera "Dyflinnar" með tveimur ennum og ef tvö enn eru viðhöfð á leitarvél Alþingis þá kemur upp þessi ágæta fyrirspurn Marðar Árnasonar og fróðlegt svar Björns Bjarnasonar við henni, einmitt fínt innlegg í umræðu um mál hælisleitandans. Þarna kemur fram að ekki færri en 73 hælisleitendur voru, á árunum 2003-2007, í samræmi við títtnefndan samning/reglugerð, sendir frá Íslandi til annars aðildarríkis samkomulagsins. Markmið þess er reyndar svo fallega orðað að maður kemst við: "Sameiginleg stefna varðandi hælisveitingar, þ.m.t. samevrópskt hælisveitingakerfi, er þáttur í því markmiði Evrópusambandsins að koma smám saman á fót svæði þar sem ríkir frelsi, öryggi og réttlæti, er sé opið þeim sem, sakir sérstakra aðstæðna, leita verndar innan bandalagsins á löglegan hátt."

Stórmerkilegt var að þegar samningurinn eða reglugerðin loks var fundin í C-deildinni, þá hét hann alls ekki Dyflinnarsamningurinn, heldur "auglýsing um gerð sem felur í sér breytingu á samningi sem ráð Evrópusambandsins og Ísland og Noregur gerðu með sér um þátttöku hinna síðarnefndu í framkvæmd, beitingu og þróun Schengen-gerðanna." Auðvitað.

Undir sólinni

Vart finnst skelfilegri leirburður en Undir dalanna sól, nema ef vera skyldi Undir bláhimni. Sjaldan byrjar góður texti á undir.