Rúmfatalagerinn

Skyldu þeir selja hér út í Skeifu sængur með fiðri af gæsunum sem plokkaðar eru lifandi í Ungverjalandi?

Ekki er hægt að bera saman verðið á sæng fylltri gæsadúni og íslenskum æðardúni, sem fenginn er með sjálfbærri nýtingu náttúrugæða. Margt sem við kaupum á góðu verði, hefur verið dýru verði keypt fyrir aðra, jafnt menn sem málleysingja.

Það virðist vinsælt að pína gæsir í hagnaðarskyni, þeir sem hafa lyst á fois gras, treysta sér væntanlega til að horfa á þetta.

Svartar fjaðrir

Það óhapp varð hér á heimilinu að ástargaukurinn Hómer litaði sjálfur fjaðrirnar á hálsinum sér svartar með augnbrúnalit. Ég geri ráð fyrir að atvik sem þessi séu tölfræðilega sjaldgæf, en greinilega ekki óhugsandi. Hann er líka með svartan blett á tungunni.

Þeir sem hafa brúkað augnabrúnalit vita að lit og festi blandað saman í lítið ílát. Sjálfsagt er til fólk sem þrífur ílátið strax eftir notkun. Aðrir loka páfagaukinn inni á baðherberginu þar sem nefnt ílát liggur á glámbekk með háskalegu innihaldinu.

Mig langar að taka það fram að fangelsun gauksins á baðherberginu var gerð með persónulegt öryggi hans í huga, en þófaljónin vilja hann feigan.

Fílabrandari rætist

Í þessari frétt Times frá því í júlí er ábyrgð okkar Íslendinga á Icesave lýst á myndrænan hátt:

It is a bit like relying on a pocket handkerchief as a safety net for an elephant. Very probably, the elephant will never fall. Very probably, the elephant will not be allowed to fall.

Frétt Times virðist hafa orðið tilefni þessarar á mbl.is þar sem Halldór J. Kristjánsson bankastjóri segir að vangaveltur um öryggi sparifjár séu "af hugmyndafræðilegum toga".

Fíllinn er lentur.

Nýtilegir málshættir

Uppáhaldsmálshættirnir mínir þessa dagana:

Þeim verður að svíða sem undir míga.

Það kostar klof að ríða röftum.

Grísir gjalda, gömul svín valda.

Eignarhald á smjöri

Ef smjör gleymist á eldhúsbekk og smágert og úfið munstur sést á yfirborði þess, þá er það óræk sönnun þess að kattartunga hafi komið þar við. Sú regla gildir undantekningarlaust að sleiktur matur er eign þess sem sleikti.

Ábyrgð

Annar kötturinn minn er alveg mátulegur. Hinn er kominn nokkuð yfir kjörþyngd. Eftir nokkra umhugsun hef ég ákveðið að gera ekkert í málinu. Putti verður að axla ábyrgð á eigin lífi.

Helgardvöl

Til stóð að loka fuglinn (ástargaukinn Hómer) inni í herbergi svo kettirnir ætu hann síður á meðan við brugðum okkur af bæ. Þau grundvallarmistök voru gerð að annar kötturinn var lokaður inni í herberginu með fuglabúrinu. Kötturinn þraukaði matar- og vatnslaus ríflega sólarhring og bar sig aumlega er hann losnaði, en fuglinn var alheill og sá hvorki á honum né híbýlum hans. Kannski er fuglinn ekki í þeirri stöðugu yfirvofandi lífshættu sem ég hef talið. Ég hef reyndar heyrt sögur um að kettir hafi unnið á fuglabúrum til að ná til íbúa þeirra en kannski eru það flökkusögur.

Meira um merkingar

Það bættist í heimilistækjasafnið í dag. Skanninn var vígður með þessari opnu úr markaskrá Árnessýslu frá 1979, allt í tilefni Hrunarétta í dag. Ég held að myndin stækki ef smellt er á hana.

Þarna geta áhugasamir kynnt sér hvernig markið mitt lítur út. Það er hvatt hægra og tvírifað í heilt vinstra. Númer 25 og 46 á myndinni.

Í markaskránni er þess getið að mikilvægt sé að menn eigi ekki sammerkt við einhvern sem býr nærri, vegna hættu á misdrætti. Ég held ég eigi ekki sammerkt við neinn.

Drápssniglarnir koma

Mér er sem garðeiganda alveg sérlega uppsigað við Spánarsnigla, eins og áður hefur komið fram. Þau válegu tíðindi eru í Fréttablaðinu í dag að þeir séu orðnir útbreiddir um allt landið og miðin. Hinn vaski skordýrafræðingur Erling Ólafsson mælir með því að sniglarnir séu handsamaðir hvar sem þeir hittast fyrir og framseldir Náttúrufræðistofnun Íslands. Sé framsal umhendis, skulu þeir teknir af lífi án dóms og laga.

Ég geri ráð fyrir að sniglanna bíði herfileg örlög í höndum Erlings og félaga hans á Náttúrufræðistofnun þó vart í líkingu við það sem lýst er hér í hrollvekjandi spjallþræði, sem glöggur lesandi sendi mér um daginn og ég tel rétt að vekja athygli á. Þetta eru leiðbeiningar óbreyttra garðeigenda í Danmörku um hvernig best sé að kvelja tóruna úr Spánarsniglum. Danir hafa reyndar gefið þeim gildishlaðið heiti, dræbersnegle, á sínu gullfallega tungumáli.

Sniglarnir virðast Dönum mjög hugleiknir og fjölmörg þarlend vefsetur (snegleblogs) eru alfarið helguð baráttunni gegn þeim. Hér er eitt slíkt, þar er mikið snegleinfo, og fjallað um sneglefjendsk havedesign, sneglesikre planter, aktiv dødshjelp (með mynd) og passiv dødshjelp. Einnig er boðið upp á smellinn netleik þar sem tækifæri gefst til að drepa Spánarsnigla online.

Ég merki fé

Markavörður í Árnessýslu hefur samþykkt umsókn mína um fjármark og framvegis verður fé mitt markað þannig: Hvatt hægra og tvírifað í heilt vinstra. Nafn mitt mun birtast á prenti í næstu markaskrá Árnessýslu.

Hvatt þýðir að eiginlega er eyrað látið enda í oddi. Tvírifað í heilt eru tvær samsíða lóðréttar rifur oní eyrað. Ég er fegin að markið mitt er ekki með neinu til hægri eða vinstri af því það er ekki mín sterka hlið að þekkja hægri frá vinstri og allra síst á kind.

Ef einhver finnur sauðkind með þessu marki þá á ég hana. Ég ætla í réttirnar um næstu helgi að leita.

I Kina spiser de hunde

Gátu sauðabændur markað mör sauða af því að þreifa um dindil? Voru kindur mænuskornar og brotnar úr hálslið jafnskjótt og búið var að hálskera þær eða síðar? Gaf það góðar mörvonir ef mikið snörlaði í kindinni, meðan henni blæddi út? Þekktist sú þjóðtrú, að huglausum mönnum væri hollt að drekka volgt kindablóð og éta mör með? Var koðri látinn fylgja magál á fjaðurgeltum sauðum? Hvað var gert við krókasteik (leg) og undir hvaða nafni gekk hún? Hvað hét mörstykki á kviðarholi milli magáls og blöðru (þjófstunga eða annað)? Hvernig var unnið að því að hreinsa ristil? Var sérstakur réttur gerður úr vélinda og hvernig? Hvernig voru garnir verkaðar til matar, og hvað nefndust þær soðnar (vil eða annað)? Mátti þunguð kona eta kjöt af sjálfdauðu fé? Var pestarkjöt notað til matar? Hvernig var lifur barin í mauk (með strokkloki, tréhnalli, hrárri gulrófu, steinlóði eða öðru)? Voru kindahausar rakaðir og klipptir, áður en þeir voru sviðnir? Þekktist orðtækið: "Betra er broddsviðið en brennt"? Var höfði nautgripa slegið við strjúpann um leið og það var skorið frá og þá hve oft? Hvernig var kýrjúgur matreitt? Hvernig voru hraun tekin, og hve lengi voru þau ýlduð í fjósi?
Voru hraun reykt að fjósvist lokinni? Voru lappir sviðnar, áður en þær voru settar í fjós? Mátti hver sem var borða nautsheila og hvernig var hann matreiddur? Voru nautshausar (kýr?) soðnir í heilu lagi eða granir sagaðar af? Hvað kallaðist fóstur í kálffullri kú, sem felld var (aplakálfur eða annað)? Var óborinn kálfur nokkurn tíman notaður til matar og þá hvernig matreiddur? Var óborinn kálfur fleginn með venjulegum hætti eða tekinn af honum belgur? Voru ungkálfar teknir úr karinu undir hnífinn? Var sagt um kálfa, sem bauluðu við blóðtrog, að þeir bæðu um líf? Nægði það til lífs? Voru kálfar flegnir samdægurs og þeir voru skornir? Var um það rætt, að dauðir kálfar fitnuðu í skinninu og þá hve lengi? Hvað nefndist þefur af illa verkuðu hrossakjöti (hrælykt eða annað)?

Þjóðháttadeild Þjóðminjasafnsins óskar svara við þessum spurningum og mörgum fleiri.

Sirkus

Það féllu árlega sömu orðin yfir sirkus Billys Smart á gamlársdag: Mikið hlýtur að vera búið að berja þessar vesalings skepnur. Af einhverjum ástæðum mundi ég eftir þessu akkúrat þegar ég horfði á keppni í fimleikum á Ólympíuleikunum.

Hómer og lúnu lífverðirnir

Geðorðin tíu hanga á ísskápnum mínum og ég leitast við að fremsta megni að hafa þau að leiðarljósi. Ég óttast að hafa breytt gegn sjötta geðorðinu með því að taka ástargaukinn Hómer inná heimili mitt. Þú skalt ekki flækja líf þitt að óþörfu.

Þófaljónin bíða eftir að ég geri mistök.

Hómer og góðu hjarðmeyjarnar

Það er víðar hægt að kaupa notaða hluti en í Góða hirðinum. Eitt af því sem fram fer á Barnalandi er kaup, sala og skipti á notuðum varningi og ég fullyrði að þar er stærsti markaður landsins með slíkt. Fjöldi auglýsinganna er hreint ótrúlegur, ekki færri en 1500 sem hafa verið hreyfðar síðasta sólarhringinn.

Á Barnalandi keypti ég í dag notaðan ástargauk, Hómer að nafni. Hann er sannkallaður draumagaukur, ræðinn, myndarlegur og snyrtilegur. Ég borgaði 17 þúsund fyrir gauk, búr og plastpoka með búslóð hans, það er í kringum 1/3 af smásöluverði. Nú verð ég verð að passa að kettirnir éti ekki Hómer ástargauk.

Vöruúrval á Barnalandi er meira en í Hirðinum. Hægt er að kaupa þar allt nema mjólk og brauð. Hamstrastelpur, iPhone, latínubækur, gervigæsir, gervineglur, fiðla, Ranger Rover, hakkavél, túbusjónvörp og ferlega krúttlegir kettlingar (kassavanir).

Hústaka

Vinnusöm kónguló er akkúrat núna að ljúka við að spinna vef við útiljósið mitt. Ólíkt höfumst við að. Hún á örugglega eftir að veiða vel, fiðrildin og flugurnar sækja í ljósið. Vonandi geng ég ekki í vefinn, okkar beggja vegna. Til að forða því verð ég að ganga nákvæmlega miðjar tröppurnar.

Gullkálfur

Huppa frá Kluftum er frægasti Hrunamaður fyrr og síðar. Fjalla-Eyvindur og Einar Jónsson myndhöggvari eru líka aðeins frægir.

Hún var í heiminn borin 3. nóvember 1926 og átti klárlega ættir að rekja til huldunauts. Hún mjólkaði jafnmikið og kýrnar gera í dag. Allar íslenskar kýr geta rakið ættir sínar til Huppu og enginn nautgripur hefur haft önnur eins kynbótaáhrif á stofn íslenskra mjólkurkúa.

Stundum segi ég belja þegar ég man þetta ekki: Hér er kýr, um kú, frá kú, til kýr.

Ef þær norsku koma, mun ég kalla þær beljur.

Huppu hefur verið verðskuldaður sómi sýndur, þó félag áhugamanna um íslensku kúna hafi kosið að kenna sig við Búkollu. Ýmislegt hefur verið skrifað um Huppu og Halldór Pétursson málaði af henni mynd. Huppusalur er í félagsheimili Hrunamanna (þar hangir málverkið) og forrit eitt heitir Huppa. Huppa er næstalgengasta kýrnafnið. Huppuhornið og Huppustyttan heita verðlaunagripir við hana kenndir.

Það vantar bara styttuna.

Hér er ferlega skemmtilegur lestur um sögu íslensku kýrinnar, Páll Lýðsson reit. Huppa kemur að sjálfsögðu við sögu.

Ærlýsing

Það var stórviðburður í mínu lífi þegar föðurafi minn, hann stóri Páll í Dalbæ, gaf mér lamb, þá var ég sennilega sex ára. Hosa var ærin kölluð og móðurafi minn, Emil í Gröf, tók að sér að skaffa henni fæði og húsnæði.

Hosa var svartbotnótt, með hvíta bringu, hvítar hosur og hvíta blesu. Hornin voru svört og beindust fremur aftur en út til hliðanna. Hún var háfætt, mjóslegin og kvik í hreyfingum. Ég get séð andlitið á henni fyrir mér. Hosa var stygg og tortryggði allar mannskepnur. Mikið reyndi ég að vingast við hana en það var alveg árangurslaust. Hún vildi aldrei tala við mig. Þegar hún var nýborin var hún sérstaklega illskeytt. Þá fnæsti hún og stappaði niður framlöppunum þegar ég reyndi að nálgast lömbin og ég þorði ekki inní króna til hennar af ótta við að verað stönguð í hel.

Þrátt fyrir þetta var ég stolt af Hosu minni, vissi að ástæðan fyrir stórlyndi hennar var að hún var forystukind og það var gegn hennar eðli að láta kjassa sig eins og hvert annað gæludýr, þó hinar rollurnar létu sér það vel líka. Auðvitað fór hún alltaf fyrir sínum hópi. Það virtist fullkomin samstaða um það, aldrei fór nein fram úr henni. Hosa gekk alltaf með höfuðið reist og skimaði í kringum sig. Ef maður horfði á hana þá horfði hún á móti.

Frjósemina vantaði ekki, ævinlega var hún tvílemd og mjólkaði sínum lömbum afburðavel. Hæglega hefðu getað gengið undir henni þrjú lömb. Lömbin voru alltaf þrælvæn og urðu vitaskuld að kjöti á haustin. Oftast voru skrokkarnir 18-20 kg hvor. Andvirði þeirra fór á bankareikning minn við Búnaðarbankann í Hveragerði. Þegar ég var 12 ára keypti ég tekkskrifborð, íslenska framleiðslu, sem kostaði nokkurnveginn alla innistæðu þess reiknings. Það er örugglega dýrasti lausafjármunur sem ég hef á ævinni keypt.

Hosa á enga afkomendur, sem er synd, því hún var stólpagripur. Myndin er ekki af henni en hún var ekki ósvipuð þeirri til hægri.

Sem betur fer er enn til forystufé á Íslandi, svo er bændum fyrir að þakka. Þessar skepnur eru einstakar í heiminum og eru ekkert minna en þjóðargersemar sem ber að virða og varðveita. Skömm okkar verður mikil ef það misferst. Það er til þjóðarblóm, meira að segja þjóðarfjall, en vantar sárlega þjóðardýr. Það væri í góðu samræmi við opinbera sjálfsmynd Íslendinga að samsama sig forystusauðum, betra þjóðardýr væri vandfundið.

Eyrún með svörtu eyrun

Íslenski hesturinn er þrautseig skepna og hann er merkilega léttur, að meðaltali aðeins 400 kíló að þyngd. Það þýðir að ef knapi og hnakkur eru samtals 100 kíló, og þeir eru örugglega margir þyngri, nemur það 1/4 af þyngd hestsins. Ég myndi ekki vilja hlaupa með [...] kíló á bakinu. Auðvitað segi ég ekki hve mörg kíló ég myndi ekki vilja hlaupa með.

Það er liðin tíð að hestar hétu Faxi, Skjóni, Þokki, svona hefðbundnum sveitalegum hestanöfnum. Nú heita þeir smart nöfnum: Aladín, Helmingur, Dósent, Gídeon, Tíska, Dýnus, Firra, Rólex, Losti (ekki stóðhestur), Ískristall, Tývar. Það virðist engin hestanafnanefnd starfandi. Rannsóknarefni hvort sambærileg þróun hafi orðið á hestanöfnum og mannanöfnum.

Vinsælt er að gefa hrossunum mannsnafn, myndin er af henni Eyrúnu frá Velli. Svona lit hef ég aldrei séð, ætli megi segja að hún sé svarteyrð. Mér finnst ekkert fyndið að kalla hana Eyrúnu.

Alltaf tvö enn

Ég komst að því nýlega að 17 ára ungmenni mér nákomið hafði aldrei heyrt orðaröðina: vömb, keppur, laki, vinstur. Þó er hann útskrifaður með sóma úr grunnskóla reknum af íslenska lýðveldinu. Hafði þó einhvern pata af því að beljurnar "ældu". Ja hérna, hverskonar menntun er þetta eiginlega í þessum skólum nú til dags. Ég setti á langa tölu um hina stórmerku meltingu jórturdýra.

Svona runur límdust fastar í hausnum á manni í barnaskóla og haggast ekki: Dýrunn, Iðunn, Ingunn, Jórunn, Ljótunn, Steinunn, Sæunn, Þórunn.

Mýs og menn

Í mínu tveggja íbúða fjöleignahúsi er sambýli fjögurra tegunda spendýra, homo sapiens sapiens, felis silvetris catus, canis lupus familiaris og mus musculus. Stofnstærð síðastnefndu tegundarinnar er þó óþekkt. Sambúð þessi er ákveðið afbrigði fjölmenningarsamfélags þar sem tegundirnar hafa allar nokkuð til síns ágætis og auðga líf hverrar annarrar, með einni undantekningu þó.

Mikið öfugmæli er að tala um músarhjarta. Það þarf mikið hugrekki hjá mús til hreiðra um sig undir tröppunum í húsi þar sem búa tveir kettir. Reyndar er líf músa einn samfelldur lífsháski. Kettirnir eru þaulsætnir við holumunnann og erfiður dauði bíður þeirrar músar sem hættir sér út.

Ólíkt er öruggara að vera mannskepna hér í húsinu, svo öruggt að lafhægt er að komast í gegnum það líf án hugrekkis.