Brennuvargur

Að brenna sinu er góð skemmtun. Alltaf var ég með eldspýturnar í vasanum á vorin. Einu sinni kveikti ég í háum húsapunti, skraufþurrum rétt hjá yngra gróðurhúsinu hennar ömmu. Þar varð skyndilega heilmikið bál. Óvænt vindhviða feykti eldhafinu í áttina til mín og ég þurfti taka á öllu mínu til að forða mér á hlaupum og slapp naumlega við að verða eldi að bráð. Grasið var á hæð við mig og sömuleiðis eldhafið. Ég man vel eftir adrenalínskotinu sem fylgdi en engin var áfallahjálpin því svona löguðu sagði maður foreldrunum ekki frá.

Alltaf bað ég afa um leyfi fyrir að brenna sinu og hann veitti það með semingi. Oftast var maður að kveikja í vegköntum og skurðsruðningum. Ég var meðvituð um að það væri ábyrgðarhluti að brenna sinu, eldinum yrði að halda í skefjum og ekki mætti kveikja í hvar sem var. Ég hafði líka lesið frásögn í Öldinnni okkar af bónda sem kveikt í sinu og brenndi óvart allt land þriggja jarða nágranna sinni, og fyrirfór sér af skömm.

Ég get aldrei alveg fundið fyrir þeirri heilögu fordæmingu sem fylgir fréttaflutningi af sinubrunum.

Undir háfjallasól

Ég var hvít og vildi vera brún. Í ljósabúð í Suðurveri fékkst háfjallasól í líki risastórrar rauðrar peru sem var einfaldlega skrúfuð í mosagræna Luxo lampann (þó að innan á skerminum stæði max 60w). Svo átti að byrja rólega, lengja tímann smámsaman. Ég var 18 ára eða svo, vann sjö daga í viku á hótelinu. Eitt kvöldið lagðist ég örþreytt í rúmið á brókinni og fór í sólbað. Vaknaði kl. fjögur um nóttina af einhverjum ástæðum og slökkti þá á sólbaðinu.

Næstu dagar og vikur voru litrík. Ég var skaðbrunnin allan hringinn niður að hnjám. Fyrsta daginn var skærbleikt ríkjandi litur, síðan yfir í rautt, blóðrautt, pósthúsrautt, nautakjötsrautt og jafnvel fjólublátt á köflum. Þegar hámarksbruna var náð komu fram nýjir litir, indíánarautt, múrsteinsrautt, rauðbrúnt og yfir í rónabrúnan leðurlit. Svo byrjuðu hamskiptin. Dökkbrúna leðrið datt af í stórum stykkjum og undan kom í ljós kom nýr rauður litur, hann varð síðan brúnn, flagnaði aftur og og undan kom aðeins ljósari rauður litur og þannig koll af kolli. Ég var skjöldótt vikum saman og var að sjálfsögðu kölluð Rúna brúna allt þetta sumar og jafnvel lengur.

Þetta var alveg órúlega vont. Ef þetta gerðist í dag myndi ég vilja leggjast á spítala með morfín í æð. Ég fór ekki til læknis og lá bara fáeina daga undir laki heima. Mamma smurði á mig einhverju sem læknirinn sendi með rútunni. Þetta sumar gekk ég í víðum fötum og notaði nærbuxur af pabba.

Ég þótti ekki nógu frambærileg til að servera í sal svona útlítandi (það var svo hár standardinn á Hótel Flúðum) en var höfð lengi í eldhúsinu. Ég man hvað það var óþægilegt þegar ég tók fulla grind af heitu leirtaui út úr Hobart vélinni og sjóðandi gufan réðist á mig.

Ummerkin voru greinileg í mörg ár og sjást aðeins ennþá. Ég hef ekki orðið almennilega hvít aftur. Þetta var ekki í síðasta sinn sem ég notaði háfjallasólina og ekki í síðasta sinn sem ég brenndi mig í henni.

Grámosinn gugginn

Það varð til þráður í huganum á milli tveggja fréttapistla sem voru áðan í útvarpinu. Fyrst var sagt frá gróðurskemmdum á Hellisheiði. Þar er mosi (hraungambri) að drepast af mengun frá virkjuninni. Á eftir var sagt frá dómi yfir mótmælendum frá Saving Iceland. Þeir fengu fjársektir fyrir að fara ekki að lögum í mótmælum sínum við Hellisheiðarvirkjun. Enginn mun sekta Orkuveituna fyrir mosaeyðinguna. Sennilega löglegt. Ég spái því að Orkuveitan komi með metnaðarfullar mótvægisaðgerðir, sái Alaskalúpínu í sárin og bjargi þannig Íslandi.

Hver mosaplanta getur verið mörg hundruð ára heyrði ég að Sigurður H. Magnússon plöntuvistfræðingur sagði. Hann er náfrændi minn og kenndi mér líffræði í Flúðaskóla þannig að gleymist ekki. Ég ber afskaplega mikla virðingu fyrir gömlum lífverum. Ekki síst þeim sem vaxa á steinum og þessvegna veitti ég þessu sérstaka athygli. Besta fréttin um mosaeyðinguna er auðvitað á vef Náttúrufræðistofnunar. Þar segir að afar líklegt að um mengun sé að ræða og að öllum líkindum brennisteinsvetni.

Eldvarnapistill

Þegar ég kom heim var fasteignin full af reyk og reykskynjarinn lét ófriðlega. Ungmennið hafði ekki veitt þessu sérstaka athygli en fékk góða iðran við hreinsun á ofninum.

Ég gæti skrifað langa frásögn af öllum þeim eldsvoðum sem hér hafa næstum því orðið og af skyldurækni tek ég það fram að þeir hafa verið á mína ábyrgð. Samt er ég skelfilega eldhrædd og get varla sofnað ef ég man eftir að batterí vanti í reykskynjarann.

Lekur svartur gúmmíhanski

Ef til stendur að þvo upp og grunur leikur á að gúmmíhanski leki, þá er einfalt að athuga það með því að fara í hann og stinga síðan lúkunni undir heitu bununa. Ekki get ég mælt með þeirri aðferð.

Ekkert skilti, engin hætta.

Myndin er af ítarlegu viðvörunarskilti við Pollinn á Tálknafirði. Dásamlega friðsæll staður. Þarna eru þrír heitir pottar útí guðsgrænni náttúrunni, ekki mjög uggvænlegir að sjá. Tálknfirðingar töldu það þó ekki eftir sér að setja upp skilti. Enter at own risk.

Mér varð hugsað til frétta frá Vík. "Ólíðandi með öllu að ekki séu viðvörunarskilti við Reynisfjöru". Hætta - Danger - Gefahr. Þér getið drukknað í sjónum. No swimming. Kannski einhver myndi hætta við að hætta sér. Landeigandinn að hugsa um að loka svæðinu, verði hann krafinn um viðvörunarskiltið. Hann setur upp annað skilti: Aðgangur bannaður.

Það er upplifun að standa í Reynisfjöru. Brimið er hamslaust, ofbeldisfullt og ógnandi. Eftirminnilegast finnst mér hljóðið, sífelldur þungur dynur úr iðrum jarðar. Þarna þarf ekkert skilti. Skilaboðin eru skýr.

Víkmýringar fara sér ekki að voða í Reynisfjöru. Tungnamenn stinga ekki lúkunum oní Geysi í Haukadal. Auðvitað á að reisa óþörf skilti til aflestrar fyrir aðkomumenn. Landeigandinn, ferðaskrifstofan, leiðsögumaðurinn, allir geta bent á skiltið ef eitthvað fer úrskeiðis.

Rússland og Gullfoss

Þegar ég rifjaði um frækaup mín frá Rússlandi fór ég að hugsa um að ég flaug eitt sinn með flugfélaginu Aeroflot. Mér er minnisstætt að gangurinn í flugvélinni dúaði eins og trégólf í gömlu húsi þegar ég gekk inn eftir honum og ég sé enn fyrir mér glansandi terlínbuxnarassinn á vel nærðum flugþjóninum. Starfssystir hans var með silungavarir, hún hafði varalitað dálítið útfyrir og gert nokkur önnur alvarleg förðunarmistök. Ég sá ekki flugmanninn. Það var fátt annað að gera en að flissa að hugsunum sínum um voveiflegan dauða í eldhafi.

Í Moskvu kunnu menn að rukka fyrir aðgang að túristagildrum. Ein lúga fyrir innfædda, önnur fyrir útlendinga með fulla vasa fjár. Ég borgaði mig meira að segja inní kirkjugarð þar í borg. Merkilegt hvað við erum feimin við svona gjaldtöku. Kannski finnst okkur slíkt vera skammarleg ógestrisni (góðu gerið þið svo vel), kannski erum við að friðþægja fyrir annars hæsta verðlag í heimi, við vorkennum túristunum meira en okkur sjálfum útaf því.

Ferðamenn, jafnvel þó þeir séu afkomendur Jóns Arasonar, eiga auðvitað að borga rúllugjald inná fjölsótta staði, enda brýnir hagsmunir allra að þeim sé viðhaldið og að skítsæmilegir kamrar fyrirfinnist. Slík mannvirki eru yfirleitt ekki til prýði, þannig að peningana er upplagt að nota til að fá Ólaf Elíasson og Rúrí til að hanna flottustu kamra í heimi við helstu fossa landsins.