Hampur

Ef marka má fréttir er hampur aðallega ræktaður með leynd í lokuðum rýmum á Íslandi. Það er þó hægt að rækta jurtina utandyra ef marka á bókina Garðagróður, aðra útgáfu frá 1968, eftir þá Ingólf Davíðsson og Ingimar Óskarsson. Þar er þessi mynd og tegundarlýsing:

Hampur (C. sativa L.). 1 - 2 m há einær jurt með stór 5 - 9 fingruð blöð. Smáblöðin mjó og sagtennt. Blómin smá, grænleit. Úr stöngultrefjunum er unninn hampur, sem hafður er í kaðla, snæri, striga o. s. frv. Jurtin er einnig ræktuð til skrauts, vegna þess hve blaðfalleg og vöxtuleg hún er. Þarf skjól. Gott er að binda hana við prik til stuðnings. Þrífst vel. Fjölgað með sáningu.

Rétt að taka fram að það eru til mismunandi afbrigði af jurtinni. Sá hampur sem ræktaður er til iðnaðar inniheldur ekki vímuefnið svo neinu nemi. Hampur er ein fyrsta jurtin sem mannkynið tók í sína þjónustu, fyrir meira en tíuþúsund árum. Ræktun hennar hefur minnkað frá því mest var en núna er verið að horfa á að ræktun hennar er umhverfisvæn, það þarf lítið af skordýraeitri, illgresiseyði eða slíku. Plantan vex hratt og er ákaflega afurðamikil. Hægt er að nota hana á furðulega fjölbreyttan hátt, í byggingarefni, heilsufæði, föt, pappír, plastefni, og auðvitað reipi. Pappír unninn úr hampi þarf ekki að bleikja með klóri eins og þann sem gerður er út trjám.

Framtakssamir Íslendingar hafa reynt að rækta jurtina hér, gaman væri að vita hvort það hafi lukkast.

Hinir víðsýnu Bandaríkjamenn banna ræktun hamps til iðnaðarnota, án leyfa frá Fíkniefnaeftirlitinu. Verið er að reyna að breyta því.

Óorð

Skrauthvörf eru skemmtileg. Það er alltaf gaman að fylgjast með fólki handleika heitar kartöflur. Stundum er nýju orðunum ætlað að sýna hve notandinn er vel upplýstur einstaklingur, þar er gott dæmi orðið geðröskun, eða jafnvel felmstursröskun, sem er aðeins fyrir lengra komna. Allskyns raskanir virðast í sókn. Svo geta orð geta fengið á sig óorð og orðið ónothæf vegna langvarandi misbeitingar, kynvillingur fékk rauða spjaldið fyrir margt löngu. Í öðrum tilvikum er verið að klæða úlfinn í sauðargæruna, þar er gott dæmi orðið varnarefni sem þýðir eitur og orðið skygging sem hér þýðir að njósna.

Merkilegt að brúðkaup hafi ekki lent í hreinsunareldinum, það vísar til kaupsamnings um kvenmann.

Lýtaaðgerðir hafa verið gerðar hjá hinu opinbera. Orðið stofnun er óttalega stofnanalegt og neikvæðar tilfinningar hellast yfir þann sem það notar. Félagsmálastofnun verður Félagsþjónustan sem verður Þjónustumiðstöð. Stofnun er þó skömminni til skárri en eftirlit, þar er stóri bróðir örugglega fastráðinn. Útlendingaeftirlit verður Útlendingastofnun. Heimilislegast er þegar nafnið endar á stofa. Þar hlýtur fólki að líða vel. Neytendastofa.

Um daginn sá ég á prenti orðið veigrunarorð. Eru það skrauthvörf yfir skrauthvörf?

Það er eftirspurn eftir nýjum og fallegum veigrunarorðum: Sífellt fleiri gæludýr glíma við kjörþyngdarröskun.

Skrímsli á Íslandi

Hvernig drepur maður Spánarsnigil? Því hefur ekki verið svarað. Það er sennilega svipað því að stíga ofan á banana að ætla að trampa hann í hel. Ætli verði ekki að skjóta hann.

Spánarsnigillinn á baksíðu Moggans í dag er meira en 10 cm langur og eftir því gildur. Aumingjagæska mín er alltumfaðmandi, en nær ekki til Spánarsnigla. Þeir munu ekki kemba hærurnar í mínum garði.

Bakari var hengdur

Mikil skaðræðisplanta ein heitir Skógarkerfill. Af því voru færðar fréttir í Mogganum í fyrradag að Eyfirðingar hyggðust ráðst gegn honum með eiturefnum, áður en hann legði undir sig þinglýstar eignir bænda þar um slóðir. Skógarkerfillinn flæðir frjálst um Esjuhlíðar við Mógilsá og sést hvíta slæðan langt að þegar hann er í blóma. Góðar myndir og fróðleikur hér á vef Náttúrufræðistofnunar. Sem dæmi um yfirgang skógarkerfilsins má nefna, að þó íslenska sauðkindin og lúpínan séu bærilega fylgnar sér, hafa þær ekki roð við kerflinum.

Mikil öndvegisplanta heitir Spánarkerfill, og ég hef verið með hann í garðinum mínum um árabil. Hann sáði sér sjálfur á góðan stað og hefur innflytjandinn aðlagast vel. Hann er duglegur að sá sér en ekki eins aðgangsharður og frændi. Ég hef alltaf klippt af honum blómstönglana áður en fræin falla á haustin af því mér finnst temmilegt að hafa einn í garðinum mínum, en vil ekki hafa heilan hóp. Hann er blaðfallegur og gróskumikill og af honum er anisbragð og -lykt sem latneska nafnið, Myrrhis odorata, vísar til.

Spánarkerfillinn minn má þola athugasemdir og jafnvel eru viðhafðir grímulausir eineltistilburðir í hans garð vegna tengsla hans við hryðjuverkakerfilinn, enda eru þeir svipaðir í útliti og í daglegu tali heitir þetta allt kerfill. Um daginn sá ég að einhver hafði tekið sig til, að mér fjarstaddri, og klippt af kerflinum mínum blómstönglana, sem þó voru langt frá því að fella fræin. Stutt rannsókn leiddi í ljós að nágranninn sem þar var að verki taldi sig hafa aðhafst í réttmætri sjálfsvörn gegn yfirvofandi fræregni og hefur það mál nú verið jafnað. En kerfillinn verður ekki jafngóður fyrr en næsta sumar.